Nadciąga głód? Wojna w Ukrainie winduje ceny pszenicy i kukurydzy

24 lutego 2022 r. Rosja zaatakowała Ukrainę. Ten dzień bardzo łatwo znaleźć na wykresach cen pszenicy 1, kukurydzy 2 i rzepaku giełdy MATIF. Jeżeli stawki za zboża i rośliny oleiste będą rosły w dotychczasowym tempie, to Afrykę i Bliski Wschód dotknie klęska głodu 4

Niepokoje społeczne oraz wielkie rewolucje zawsze zaczynały się przy kuchennym stole: gdy brakowało chleba i innych podstawowych produktów spożywczych, zdesperowanymi ludzie wychodzili na ulice. Nie inaczej jest obecnie. Arabska wiosna w 2011 r. była „rewolucją chleba” – następstwem eskalacji cen żywności z lat 2009–2010. Jeżeli obecne wzrosty cen zbóż wywołają proporcjonalne następstwa, to tym razem rewolta społeczna może rozlać się na wiele regionów świata. 

Wojna zrywa łańcuchy dostaw zbóż

Stwierdzenie, że od najazdu Rosji na Ukrainę ceny zbóż szybują, nie jest ani trochę na wyrost. Wystarczy powiedzieć, że 24 lutego 2021 r. cena tony pszenicy na giełdzie MATIF wynosiła 203 euro. Dokładnie rok później trzeba było zapłacić 315 euro, a 7 marca 2022 r. sięgnęła 396 euro. Pojawiają się okresowe spadki, lecz utrzymuje się bardzo silna tendencja wzrostowa. Podobnie wygląda sytuacja z cenami kukurydzy i rzepaku. 

Koniunkturę napędza niepokój związany z wojną i zerwanie łańcuchów dostaw z Ukrainy oraz Rosji. 9 marca 2022 r. władze ukraińskie wydały decyzję o całkowitym zakazie eksportu żyta, jęczmienia, gryki, prosa, cukru, soli i mięsa. Zakaz obowiązuje do końca roku. Zmniejszona podaż natychmiast przełożyła się na przyspieszenie wzrostu cen. Już wcześniej eksport zbóż był utrudniony w związku z zablokowaniem ukraińskich portów na Morzu Czarnym i niedostateczną przepustowością transportu kolejowego.

Płonie spichlerz świata

Z Rosji i Ukrainy w latach 2019-2022 (do wybuchu wojny) pochodziło 28% światowej produkcji pszenicy, 30% jęczmienia, 18% kukurydzy, ponad 80% oleju słonecznikowego. Nie należy się więc dziwić, że skutkiem zerwania łańcuchów dostaw z powodu wojny jest wzrost cen.

Prawdopodobnie kolejna gwałtowna zwyżka cen kontraktów terminowych będzie miała miejsce w chwili, gdy okaże się, jaki areał został przeznaczony pod tegoroczne zasiewy. Trwająca wojna w poważnym stopniu dezorganizuje prace na roli. Ukraińscy rolnicy nie wychodzą na pola w obawie o swoje życie. Pojawiły się też oficjalne doniesienia ukraińskiego rządu o licznych przypadkach niszczenia i zajmowania sprzętu rolniczego przez rosyjskiego najeźdźcę. Problemem staje się też zaopatrzenie w olej napędowy, części zamienne, nawozy i środki ochrony roślin.

Po pierwszym tygodniu konfliktu stało się oczywiste, że znaczna część pól nie zostanie obsiana. Szczególnie drastyczne redukcje dotyczą słonecznika, którego powierzchnia upraw zmniejszy się o jedną trzecią i będzie najmniejsza od 13 lat. Bezpośrednią przyczyną jest to, że najcięższe walki objęły rejony, w których znajdowały się największe pola słoneczników. Podobnie wygląda sytuacja upraw rzepaku: połowa upraw znajduje się w obwodach Ukrainy, w których trwają walki 5.

Poważnym problemem staje się też zaopatrzenie w nawozy, których znaczna część pochodziła z Rosji i Białorusi. Z tych krajów pochodziło około 40% globalnej produkcji nawozów potasowych. Wojna, związane z nią sankcje i dewastacja infrastruktury transportowej przerwały dotychczasowe łańcuchy dostaw nawozów sztucznych.

Bogaci zbiednieją, biedni będą głodować

Gospodarka nie znosi próżni, a zboża można uprawiać poza Rosja i Ukrainą. Problemem jest czas: zanim na rynku pojawią się nowi dostawcy pszenicy, minie rok lub dwa. Dla bogatej Europy i Ameryki kryzys będzie oznaczał wzrost cen artykułów spożywczych. Dla biednych państw Bliskiego Wschodu i północnej Afryki będzie to równoznaczne z klęską głodu. Już teraz borykają się z problemem chronicznego niedożywienia znacznej części populacji. Wzrost cen zbóż powiększy gwałtownie liczbę ludzi niedożywionych i głodujących.

 ——————————

Źródła:

1 Giełda MATIF notowania cen pszenicy https://www.kaack-terminhandel.de/pl/matif-pszenica.html

2 Giełda MATIF notowania cen kukurydzy https://www.kaack-terminhandel.de/pl/matif-kukurydza.html

3 Giełda MATIF notowania cen rzepaku https://www.kaack-terminhandel.de/pl/matif-rzepak.html

4 https://www.rp.pl/przemysl-spozywczy/art35862091-czy-swiatu-grozi-glod-ukrainska-pszenica-karmi-afryke-i-bliski-wschod

5 https://www.farmer.pl/produkcja-roslinna/rosliny-oleiste/ukraina-gwaltowny-spadek-powierzchni-uprawy-slonecznika,116983.html